28 Nisan 2026 tarihinde Hakan Kaplan tarafından yayımlanan habere göre, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri eylemlerinin etkisi, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini ciddi şekilde aksatarak dünya ticaretinde yeni kaygılara yol açtı. Bu gelişmeler, küresel deniz ticaretinin en yoğun güzergahlarından biri olan Malakka Boğazı’na olan dikkatleri artırdı. Endonezya ile Malezya arasında yer alan bu dar su yolu, uluslararası ticaretin büyük bir kısmını, özellikle de enerji taşımacılığını etkileyen kritik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, özellikle enerji ithalatında Malakka Boğazı’na bağımlı olan Çin’in, bu bölgedeki potansiyel risklerin farkında olduğunu belirtiyor. Hürmüz Boğazı’ndaki olayların ardından Endonezya’da geçiş ücretlerinin gündeme gelmesi, piyasalarda tedirginliğe neden oldu. Ancak bölgedeki ülkeler, Malakka Boğazı’nın açık ve ücretsiz kalacağına dair güvence vererek, olası endişeleri azaltmaya çalıştı. Bu durum, küresel ticaretin yoğun geçiş noktalarında yaşanan aksamaların ne kadar hassas bir konu olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Malakka Boğazı, Hint Okyanusu ile Güney Çin Denizi ve Pasifik Okyanusu arasında stratejik bir bağlantı sağlarken, Orta Doğu ile Doğu Asya arasındaki en kısa deniz rotası olarak kabul ediliyor. Yaklaşık 800 kilometre uzunluğundaki bu geçiş, kuzeyde Tayland’a, güneyde ise Singapur’a ulaşımı kolaylaştırıyor. Alternatif güzergahlar arasında Sunda Boğazı, Lombok Boğazı ve Makassar Boğazı bulunsa da, bu yollar daha uzun ve maliyetli olduğu için sınırlı bir şekilde kullanılmaktadır.
Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, dar deniz geçitlerinin jeopolitik gerilimlerdeki önemini yeniden gündeme taşıdı. Endonezya Maliye Bakanı Purbaya Yudhi Sadewa’nın geçiş ücreti önerisi hızla geri çekilirken, ABD’ye askeri uçuşlar için hava sahası açma olasılığı da iç politikada tartışma yarattı. Bunun yanı sıra Tayland, Malakka Boğazı’na alternatif olarak kara köprüsü projesini yeniden masaya yatırdı. Bu proje, karayolu ve demiryolu bağlantılarıyla yarımadayı aşmayı hedeflese de yüksek maliyet ve lojistik zorluklar nedeniyle belirsizliğini koruyor.
Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin, Malakka Boğazı’na olan bağımlılığı nedeniyle alternatif enerji ve ticaret koridorları geliştirmeye yönelmiş durumda. Kuşak ve Yol Girişimi çerçevesinde Myanmar üzerinden projeler geliştirilirken, Orta Asya ve Rusya’dan boru hatları da devreye alınıyor. Ancak, deniz yollarının Çin ekonomisi için taşıdığı kritik önem devam ediyor. Bu durum, eski Devlet Başkanı Hu Jintao döneminde “Malakka İkilemi” olarak tanımlanan kırılganlığı bir kez daha akıllara getiriyor.
